De specialiteiten van Ratatouille

Podiumvereniging Ratatouille heeft zich gespecialiseerd in optredens met een historische sfeer. Onze specialiteiten zijn met name de middeleeuwse rechtspraak met hanging en een heksenwaag act.

De acts worden, waar mogelijk, aangepast aan de plaats waar ze gespeeld worden. Hierbij worden bijvoorkeur historische figuren uit de lokale geschiedenis gebruikt. Als voorbereiding voor deze acts verdiepen we ons eerst in de lokale geschiedenis, zodat we een reëel verhaal kunnen neerzetten. De leden hebben daartoe de nodige informatie vergaard en musea zoals museum "de Gevangenenpoort" in Den Haag en museum "de Heksenwaag" in Oudewater bezocht.

Ook met de gebruikte kleding en attributen probeert Ratatouille een echte middeleeuwse sfeer te creëren.

Indien u interesse heeft in onze act, neem dan contact met ons op via ons e-mail formulier.

Middeleeuwse rechtspraak met hanging

Een van de specialiteiten van Podiumvereniging Ratatouille is de historische rechtspraak met hanging. Deze act is verschillende malen uitgevoerd in 's Hertogenbosch, Heusden, Breda, Baarle, Waalwijk, Eindhoven en Oosterhout. Voor iedere locatie is de act aangepast aan de lokale geschiedenis.

Zo zijn er in Heusden zijn twee versies van de act gespeeld. In de eerste versie werd een bekend bendeleider, "Witte Veer", gearresteerd en voor de rechtbank voorgeleid. Hij maakte met zijn bende de omgeving onveilig, door overvallen, brandstichtingen en diverse andere misdaden. Hij was op heterdaad betrapt bij een geldoverval. Door de schutterij werd hij opgepakt en aan de rechtbank overgedragen. Tijdens zijn proces kwam de rechter tot de veroordeling van ophanging door de strop tot de dood er op volgt. Het verhaal van de bendeleider is historisch onderzocht en deze man is in het verleden ook in Heusden opgehangen. In de tweede versie werd de bekende plaatselijke prostituee "Kreupele Willemijn" opgepakt door de schutterij. Ze had ondermeer de soldij van de gelegerde soldaten gestolen. Ook zij werd voorgeleid. Na een openbaar verhoor werd ze door de rechter uiteindelijk veroordeeld. In zijn vonnis kwamen een aantal zaken uit het verleden naar voren. Ze zou al meerdere malen veroordeeld zijn. Kreupele Willemijn was in het verleden ondermeer betrokken geweest bij vechtpartijen, openlijke dronkenschap en diefstal van geld bij klanten. De eis was ophanging door de strop tot de dood er op volgt. Ook deze vrouw was in het verleden een bekende persoon in Heusden. Beide rechtspraakacts werden op in Heusden tweemaal, onder zeer grote publieke belangstelling, opgevoerd.

De galg

De galg is door de eigen leden en enkele vrijwilligers gemaakt op basis van oude tekeningen van eind 1700. De galg is vier meter hoog en heeft een ruim podium van een meter hoog zodat het publiek het spel goed kan volgen. Door zijn omvang en lugubere uiterlijk is de galg tijdens evenementen een echte blikvanger en publiekstrekker. Om het middeleeuwse beeld compleet te maken wordt ook voorzien in de bijbehorende beulsattributen als een schandpaal en brandijzers.

Heksen wegen

Als alternatief voor de middeleeuwse rechtspraak met hanging kan podiumvereniging Ratatouille ook voorzien in een middeleeuwse heksenwaag act. Tijdens deze act (bekijk hier de samenvatting), aangepast aan de lokale geschiedenis, staan de middeleeuwse angst voor hekserij en bijgeloof in het middelpunt. De burgers zoeken als het een beetje tegen zit al snel een zondebok. De plaatselijke heks, mannelijk of vrouwelijk, is al snel de gebeten hond en wordt aangegeven bij de sterke arm. Gelukkig is er een betrouwbare weegschaal op de markt waarmee kan worden vastgesteld of de betrokkene een echte heks is of niet. Immers een heks moet veel lichter zijn dan een normaal mens anders kan hij of zij niet vliegen.

Ook bij deze act wordt, door de realistische heksenwaag en de keuze van het onderwerp, een echte middeleeuwse sfeer gerealiseerd.

De heksenwaag

De heksenwaag is, net als de galg, een echte blikvanger. De heksenwaag is een balansweegschaal met twee ruime platformen om te wegen op een podium van een meter hoog. Tussen de toneeluitvoeringen is de heksenwaag beschikbaar om mensen uit het publiek te wegen. Zij krijgen, als ze inderdaad zwaar genoeg blijken te zijn voor hun postuur, een certificaat uitgereikt waaruit blijkt dat ze geen heks zijn.

De oorsprong

De act "Middeleeuwse rechtspraak met hanging" heeft een historische achtergrond die zijn oorsprong vind in Open Monumentendag van 1999 die in het teken stond van monumentaal groen. In dit kader werd "Studiewerkgroep Het Geregt van Oosterhout" benaderd. Deze werkgroep, onder leiding van voorzitter Bert Willemen uit Rijen, onderzocht de locatie van "Het Geregt van Oosterhout". Dit is de galg waaraan ter dood veroordeelde misdadigers die in Oosterhout waren berecht nog voor enige tijd ter afschrikking werden ten toon gesteld. Een voorbeeld van hoe "Het Geregt van Oosterhout" er zou kunnen hebben uit gezien is te zien op bijgaande afbeelding.

Na de berechting door de rechtbank in Oosterhout, dat een eigen rechtspraak bezat tot 1803, werd de voltrekking van de straf voltrokken in het centrum op "de Heuvel". Hierna werden de lichamen van ter dood veroordeelden overgebracht naar een plaats buiten de bebouwde kom.

Dit waren de ingrediënten voor de eerste opvoering van de act "Middeleeuwse rechtspraak met hanging". Op de heuvel werd de historische figuur Lenie van Campen veroordeeld tot de dood door ophanging wegens moord en diverse roofovervallen. Daarna werd het ontzielde lichaam van Lenie naar het Galgenveld, Het Geregt van Oosterhout, gebracht om haar ten toon te stellen om anderen te waarschuwen vooral niet het verkeerde pad op te gaan.

Hiermee was de act (bekijk hier de samenvatting) een feit en deze zou later nog worden aangepast om nog beter aan te sluiten bij de geschiedenis. Hiervoor heeft Bert Willemen nog veel onderzoek gedaan naar de locatie, scherprechters, terechtstellingen en de criminaliteit in de middeleeuwen. Naar aanleiding hiervan is onder andere de kap van de scherprechter (beul) verdwenen. Ook werd de galg aangepast en werden diverse martel- en beulsattributen toegevoegd.